Przejdź do treści
Zwiedzamy Turcję

Przewodnik po Turcji dla osób, które same planują wyjazd.

Zwiedzamy Turcję
Stambuł

Bursa: pierwsza stolica Osmanów, co zobaczyć i jak dojechać

Redakcja Zwiedzamy Turcję7 min czytania
Bursa
Fot. Carl Ha, CC BY-SA 4.0

Bursa była pierwszą stolicą państwa Osmanów, a jej zabytki z XIV i XV wieku wpisano na listę UNESCO. Ten przewodnik pokazuje, co zobaczyć w mieście, jak połączyć zwiedzanie z górą Uludağ i kiedy najlepiej pojechać. Na końcu znajdziesz, czy na Bursę wystarczy jeden dzień.

Dlaczego Bursa była pierwszą stolicą Osmanów?

Bursa była pierwszą stolicą państwa Osmanów. Miasto zdobył Orhan w 1326 roku, a stolicą pozostawało do lat 60. XIV wieku, kiedy władza przeniosła się do Edirne. Wcześniej stało tu miasto Prusa, założone przez króla Bitynii Prusiasza I. Orhan nadał miastu nazwę Hüdavendigâr, czyli „dar Boga”. Na gruzach Prusy rozwijał się handel jedwabiem, a w Bursie do dziś stoją mauzolea wczesnych sułtanów osmańskich. Po zdobyciu Konstantynopola w 1453 roku stolica przeniosła się do miasta nad Bosforem, ale Bursa pozostała ważnym miejscem pochówków i pamięci o początkach państwa. Jeśli planujesz też Stambuł, zajrzyj do atrakcji Stambułu, bo oba miasta łączy wspólna historia.

Wielopiętrowa kamienna wieża zegarowa w parku, obok wysokie drzewo iglaste i panorama miasta w tle
Wieża zegarowa w Bursie, widok z parku Tophane Fot. Eusebius, CC BY 3.0

Przed wyjazdem sprawdź prognozę pogody, bo na górski Uludağ najwygodniej pojechać z wycieczką z przewodnikiem i transferem. (link partnerski)

Zielony Meczet: czego się spodziewać przed wizytą

Zielony Meczet, czyli Yeşil Camii, to część większego zespołu zwanego külliye. Zamówił go sułtan Mehmed I, a budowę rozpoczęto w 1412 roku. Dekoracje wnętrza dokończono w 1424 roku. Nazwa pochodzi od zielonych i niebieskich płytek we wnętrzu. Kompleks obejmuje meczet, mauzoleum zwane Zielonym Grobem, medresę, publiczną kuchnię i łaźnię. Budowę nadzorował wezyr Hacı İvaz Pasha. Plan budowli przypomina odwrócone T, a wnętrze ma centralną kopułę i marmurową fontannę w ośmiokątnym basenie. Dwa minarety dobudowano później niż resztę budowli. Czarno-liniowe kafle przy mihrabie opatrzono napisem „dzieło mistrzów z Tabriz”, co pokazuje wpływy timurydzkie. Po trzęsieniu ziemi w 1855 roku budowlę odbudował francuski architekt Léon Parvillée. Meczet jest częścią wpisu UNESCO z 2014 roku. Przed wejściem do meczetu zdejmuje się buty, bo przy schodach są miejsca na pantofle.

Bazar, Koza Han i centrum miasta

Centrum Bursy jest długie, bo miasto rozciąga się wzdłuż pasma u podnóża Uludağu. Najważniejszym punktem orientacyjnym jest plac Heykel z konnym pomnikiem Atatürka. Idąc na zachód główną ulicą Atatürka, dojdziesz do meczetu Gazi Orhan Bey, Ulu Camii i obszaru karawanseraju oraz bazaru. Koza Han, zbudowany w czasach osmańskich, był jednym z miejsc handlu jedwabiem. Ulu Camii, Wielki Meczet, zbudował sułtan Bayezid, a ukończono go w 1399 roku. Wnętrze słynie z kaligraficznych paneli na ścianach i kolumnach oraz z fontanny. Meczet Orhan leży 100 metrów na wschód od Ulu Camii, po drugiej stronie placu. Ponad Bursą wznosi się cytadela Tophane, a w dolinie Nilüfer rozciąga się park Hüdavendigar. Miasto nazywa się też Yeşil Bursa, czyli Zielona Bursa, od parków i ogrodów. Większość muzeów to filie Bursa Müze. Godziny otwarcia i zasady wstępu znajdziesz na oficjalnej stronie Bursa Müze, a bilety kupisz w kasach poszczególnych muzeów.

Kamienny pawilon z kopułą na dziedzińcu otoczonym parasolami kawiarnianymi i drzewami
Dziedziniec Koza Han w Bursie z centralnym meczetem Fot. Mkadioglu2020, CC BY-SA 4.0

Uludağ: kolejka i góry nad miastem

Uludağ, znany w starożytności jako Olimp Myzyjski lub Bitynijski, ma 2543 metry wysokości i jest najwyższym szczytem regionu Marmara. Leży około 22 kilometrów na południe od Bursy. Dojechać tam można samochodem albo kolejką linową, która rusza z Bursy i zatrzymuje się na łąkach Kadıyayla, na około 1200 metrach, a potem na Sarıalan, na około 1630 metrach. Zimą to popularny ośrodek narciarski, a w 2017 i 2018 roku odbywały się tam zawody siatkówki na śniegu. Latem góra zachęca do wędrówek i biwakowania. W parku narodowym żyją ptaki drapieżne, a na łąkach rosną krokusy i pierwiosnki. Na zboczach wędrują też wilki. Aktualny rozkład i ceny biletów kolejki sprawdzisz na oficjalnej stronie operatora kolejki linowej albo w kasie przy stacji.

Górski, częściowo ośnieżony szczyt pod błękitnym niebem z widoczną krętą drogą u podnóża
Masyw Uludağ koło Bursy, widok na szczyt Keşiş Tepe Fot. Julian Nyča, CC BY-SA 4.0

Pogoda w Bursie: kiedy jechać

Bursa ma klimat pośredni między wybrzeżem Marmary a wnętrzem kraju, a Uludağ osłania miasto od południa. Lata są gorące i parne, a zimy chłodne i deszczowe. Najwięcej opadów przypada na grudzień, a najmniej na lipiec.

Miesiąc Temperatura maks. (°C) Temperatura min. (°C) Opady (mm)
Styczeń 10 2 79
Luty 11 2 78
Marzec 15 4 75
Kwiecień 19 7 69
Maj 24 12 48
Czerwiec 29 16 43
Lipiec 32 18 14
Sierpień 32 19 18
Wrzesień 28 15 50
Październik 22 11 84
Listopad 17 6 67
Grudzień 12 3 94

Najlepszy czas na zwiedzanie miasta to wiosna i jesień. Zimą wieją silne wiatry lodos, a część opadów spada na szczyty w postaci śniegu. Wiosną większość deszczu pada na górę, a miasto leży w tak zwanym cieniu deszczowym. Jeśli łączysz Bursę ze Stambułem, sprawdź pogodę w Stambule.

Jak dojechać ze Stambułu do Bursy

Ze Stambułu do Bursy prowadzi droga, a wybór środka transportu zmienia czas podróży. Miasto leży około 20 kilometrów od wybrzeża Morza Marmara, więc dojazd od strony morza wymaga dodatkowej trasy. Dworzec autobusowy leży daleko na północ od placu Heykel, przy trasie D200. Przeprawa promem to osobna trasa i zanim ją wybierzesz, sprawdź aktualne połączenia na oficjalnych stronach przewoźników autobusowych i promowych na trasie Stambuł Bursa. Z dworca do centrum dojedziesz taksówką. W mieście wygodniej jeździć niż chodzić, bo śródmieście ciągnie się na długości około 7 kilometrów.

Bursa na jeden dzień czy dłużej?

Na jeden dzień wystarczy przejść się po centrum, zobaczyć Zielony Meczet, Ulu Camii i Koza Han oraz pospacerować po bazarze. Ten plan wymaga sprawnego przemieszczania się, bo zabytki leżą w kilku punktach miasta. Jeśli chcesz wjechać na Uludağ, zaplanuj drugi dzień, bo góra leży poza miastem i wymaga osobnego wyjazdu. Dwa dni pozwalają też zobaczyć park Hüdavendigar, meczet Orhan i cytadelę Tophane bez pośpiechu. Jeśli Bursa jest jednym z przystanków podróży, plan zwiedzania Stambułu w 3 dni pomoże ułożyć resztę trasy: plan zwiedzania Stambułu w 3 dni.

Jedzenie w Bursie i dalsze kierunki

Bursa uchodzi za dobre miasto na jedzenie w zachodniej Turcji. Jednym z lokalnych dań, które warto spróbować, jest İskender kebab. Miasto słynie też z gorących wód w dzielnicy Çekirge, gdzie działają hotele spa. Już w starożytności Rzymianie cenili tamtejsze termy. Wieczór na głównej ulicy handlowej Altıparmak to dobry sposób na poznanie codziennego życia miasta. Z Bursy wiele osób jedzie dalej w stronę zachodniej Turcji. Historia miasta jest ściśle związana z kierunkiem na północny zachód, bo w latach 60. XIV wieku stolicę Osmanów przeniesiono do Edirne, które zdobyto wcześniej.

Od czego zacząć planowanie

Zacznij od wyboru terminu, bo klimat różni się między latem a zimą. Następnie zdecyduj, czy chcesz wjechać na Uludağ, i sprawdź rozkład kolejki. Potem zaplanuj dojazd ze Stambułu, bo wybór autobusu lub promu zmienia czas podróży. Przy planowaniu zwiedzania pamiętaj o długości centrum i ułóż trasę tak, żeby nie wracać kilka razy przez miasto. Godziny otwarcia zabytków i ceny biletów sprawdź na oficjalnych stronach przed wyjazdem.

Karagöz i Hacivat: bohaterowie teatru cieni z Bursy

Karagöz i Hacivat to postacie teatru cieni, a według niektórych opowieści ich pierwowzory żyły i zmarły w Bursie w XIV wieku. Ta część historii miasta jest mocno obecna w kulturze, bo bohaterowie przetrwali w legendzie i w sztuce. Wiele osób zaczyna od ich postaci, gdy chce zrozumieć lokalną tożsamość.

W mieście działa Muzeum Karagöza, poświęcone tej tradycji. Większość muzeów Bursy to filie sieci Bursa Müze, więc można zwiedzać kilka wystaw w jednym planie dnia. Warto sprawdzić, które z nich są otwarte w dniu wizyty, bo nie wszystkie działają w tych samych godzinach.

Historia tych postaci została też opowiedziana w filmie. Karagöz Hacivat Neden Öldürüldü? z 2006 roku to turecka komedia dramatyczna. Akcja rozgrywa się w średniowiecznej Bursie za panowania Orhana i pokazuje okoliczności, które miały doprowadzić do egzekucji obu bohaterów, mimo że lubiła ich miejscowa ludność. Autor scenariusza przyznaje, że dodał sporo swobody artystycznej.

Dla planującego wyjazd to dobra wskazówka: zabytki i muzea w Bursie są zwykle rozmieszczone w kilku dzielnicach, więc wizytę w muzeum Karagöza najlepiej zaplanować w pobliżu innego punktu trasy. Pozwoli to uniknąć powrotów przez całe miasto.

Cumalıkızık: wieś obok Bursy na liście UNESCO

Cumalıkızık to wieś leżąca w pobliżu Bursy. W 2014 roku wraz z miastem została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Wpis nosi nazwę Bursa and Cumalıkızık: the Birth of the Ottoman Empire, czyli narodziny Imperium Osmańskiego. Numer referencyjny to 1452, a obiekt uznano na podstawie czterech kryteriów: i, ii, iv i vi.

Wpis obejmuje zarówno miasto, jak i wieś, więc oba miejsca łączą wspólną historię. W Bursie zobaczysz zabytki z czasów, gdy miasto było stolicą państwa osmańskiego. Zielony Meczet jest częścią tego wpisu, podobnie jak mauzolea wczesnych sułtanów osmańskich.

Wieś nie leży w samym centrum miasta, więc wizyta w niej wymaga osobnego przejazdu. Wiele osób łączy ją z jednym dniem w Bursie, jeśli ma wolny czas po zwiedzaniu centrum. Aktualne połączenia sprawdź przed wyjazdem na stronach lokalnych przewoźników.

Link partnerski Bursa: noclegi. Sprawdź ceny noclegów

Link partnerski Bursa: loty. Sprawdź loty

Odpowiedzi na częste pytania

Ile dni wystarczy na Bursę?
Jeden dzień wystarczy na centrum i Zielony Meczet. Dwa dni pozwalają dodać wyjazd na Uludağ i spokojniejsze zwiedzanie.
Kiedy najlepiej pojechać do Bursy?
Najlepiej wiosną lub jesienią, bo latem jest bardzo gorąco, a zimą pada najwięcej deszczu. Pełną tabelę miesięcy znajdziesz w tekście o pogodzie.
Czy można wjechać na Uludağ bez samochodu?
Tak, na górę prowadzi kolejka linowa, która rusza z Bursy. Aktualny rozkład i ceny sprawdź na stronie operatora.
Co zobaczyć w Bursie oprócz Zielonego Meczetu?
Warto odwiedzić Ulu Camii, Koza Han, park Hüdavendigar i cytadelę Tophane. Meczet Orhan leży kilkaset metrów od Ulu Camii.
Jak wygląda dojazd ze Stambułu?
Dojazd prowadzi drogą, a najwygodniej autobusem. Połączenia i przeprawy promowe sprawdź na stronach przewoźników przed wyjazdem.
Prześlij znajomym
Obok tego tekstu

Przeczytaj też