Czym są Balat, Kadıköy i Ortaköy?
Balat, Kadıköy i Ortaköy leżą poza Sultanahmet, czyli starą częścią miasta, w którą kieruje się większość turystów. Balat jest po europejskiej stronie, na zachodnim brzegu Złotego Rogu. Kadıköy leży po azjatyckiej stronie Bosforu, około 2 km przez wodę od starego miasta. Ortaköy to nadbrzeżna część Beşiktaş, również po europejskiej stronie cieśniny.


Każda z tych dzielnic ma inny charakter. Balat to wąskie uliczki i stare domy, Kadıköy to targ, kawiarnie i księgarnie, a Ortaköy to widok na most i meczet nad wodą. Jeśli chcesz najpierw przejrzeć główne miejsca miasta, zacznij od atrakcje Stambułu. Ten tekst dotyczy miejsc, które stoją trochę na uboczu i wymagają osobnego dojazdu.
Przed wyjściem na spacer warto poznać historię tej części miasta, a najlepiej wybrać wycieczkę po Fenerze i Balacie z przewodnikiem. (link partnerski)
Balat: kolorowe domy nad Złotym Rogiem
Balat to historyczna dzielnica w gminie i powiecie Fatih. Leży w starej części miasta, między Fener a Ayvansaray. Na zachodnim brzegu Złotego Rogu stoją małe kamienice z kamienia, dwu- i trzypiętrowe, z kilkoma większymi rezydencjami. Wiele z nich pomalowano na jaskrawe kolory, dlatego dzielnica wygląda inaczej niż reszta miasta.
Historia Balatu jest związana z Żydami. Pod koniec XV wieku sułtan Bajezyd II przyjął uchodźców wypędzonych z Hiszpanii, po dekrecie z Alhambry z 1492 roku. W szczytowym okresie działało tu osiemnaście synagog, dziś używane są trzy. Szpital Or-Ahayim, otwarty w 1899 roku, powstał pierwotnie dla tutejszej społeczności żydowskiej.
Balat był też domem Bułgarów, Ormian i Greków. Większość mniejszości wyjechała lub została wypędzona w XX wieku, a dziś dzielnica jest w przeważającej części muzułmańska. W 1985 roku Balat wpisano na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO jako część historycznych obszarów Stambułu.
Co zobaczyć w Balacie?
Najłatwiej zaplanować spacer wokół kilku konkretnych miejsc:
- Kościół Świętego Stefana Bułgarów, zwany Żelaznym Kościołem, stoi na brzegu Złotego Rogu. Zbudowano go z prefabrykowanego żelaza, przywiezionego Dunajem z Wiednia.
- Synagoga Ahrida, założona w XV wieku dla Żydów z Ochrydy, ma piękną drewnianą bimę. W 1666 roku Sabbataj Cwi ogłosił tu swoje nowe poglądy.
- Synagoga Yanbol, zbudowana w XV wieku dla gminy z Bułgarii, ma malowany sufit.
- Dom historyka Dymitra Kantemira (1673 do 1723) stoi przy schodach Merdivenli Mektep Sokak. Dziś jest częścią ogrodu kawiarni.
- Meczet Ferruh Kethüda, dzieło Mimara Sinana z 1562 roku, ma płytki Tekfur Sarayı wokół mihrabu.
Przy ulicach są też mury morskie Konstantynopola. Tablica na nich upamiętnia miejsce, przez które w 1453 roku wojska Mehmeda II wdarły się do miasta. Godziny otwarcia synagog i kościołów sprawdź na miejscu, a aktualne godziny Żelaznego Kościoła i synagog w Balacie znajdziesz na oficjalnej stronie każdego z tych obiektów.
Jak dojechać do Balatu, Kadıköy i Ortaköy?
Każda dzielnica ma inny dojazd, co warto mieć w głowie przed wyjściem z hotelu:
| Dzielnica | Dojazd | Uwagi |
|---|---|---|
| Balat | tramwaj i promy Złotego Rogu | przystanek tramwaju jest w dzielnicy |
| Kadıköy | promy z Eminönü, Karaköy, Kabataş i Beşiktaş | Aktualny rozkład promów podaje przewoźnik na swojej oficjalnej stronie. |
| Ortaköy | z Beşiktaşu, na nabrzeżu przy placu | dojście pieszo od przystani |
Z Kadıköy odpływają też promy na Wyspy Książęce, co może być dobrym dodatkiem do dnia. Dworzec Haydarpaşa leży blisko centrum Kadıköy, a obsługuje pociągi dalekobieżne. Z lotniska dojedziesz autobusem lotniskowym, taksówką lub wypożyczonym samochodem. Aktualne opcje dojazdu z lotniska znajdziesz na oficjalnej stronie lotniska.
Jaka jest historia Kadıköy?
Kadıköy to jedna z najstarszych osad po azjatyckiej stronie Stambułu. Grecy z Megary założyli tu osadę Chalcedon w 685 roku p.n.e., kilka lat przed Bizancjum po drugiej stronie cieśniny. Mieszkańców Chalcedonu nazywano miastem niewidomych, bo nie dostrzegli wartości półwyspu, na którym później powstało Bizancjum.
W 451 roku odbył się tu Sobór Chalcedoński. W 1353 roku miasto przeszło w ręce Osmanów, na sto lat przed zdobyciem Konstantynopola. Nazwa Kadıköy oznacza wieś sędziego. Dzielnicą stało się dopiero w 1928 roku, po oddzieleniu od Üsküdaru.
Dziś Kadıköy ma kina, bary i księgarnie, a w okolicach działa wiele małych kawiarni. W wyszukiwarkach ta dzielnica bywa zapisywana bez znaków jako Kadikoy. Dworzec Haydarpaşa z 1908 roku, zbudowany w stylu zamku krzyżackiego, stoi blisko centrum. Warto podejść pod niego nawet bez wsiadania do pociągu.
Co zobaczyć w Kadıköy?
Duży targ spożywczy zaczyna się przy meczecie Osman Ağa. Znajdziesz tu świeże ryby i owoce morza, mydła z oliwy i produkty z różnych regionów kraju. Najlepiej odwiedzić go przed południem, gdy stoiska są w pełni.
Na ulicy Bahariye, która jest deptakiem, stoi pomnik byka z brązu. Odlał go Isidore Bonheur w 1864 roku, a od 1987 roku stoi na obecnym miejscu. To popularne miejsce spotkań.
Za główną pocztą znajdziesz wiele księgarni z nowymi i używanymi książkami, sklepy z płytami i plakatami. W arkadzie Akmar Pasajı sprzedaje się muzykę hard rockową i metalową. Bağdat Avenue, jedna z najważniejszych ulic handlowych w Turcji, biegnie przez całą dzielnicę. W Yeldeğirmeni, dawnym terenie z wiatrakami, stoi stara kamienica i dawny kościół przerobiony na salę koncertową.
Ortaköy: meczet nad Bosforem
Meczet Ortaköy, formalnie Büyük Mecidiye Camii, stoi na nabrzeżu placu przy molo, nad Bosforem. Z tej strony widać Most Bosfor, dlatego to jedno z częściej fotografowanych miejsc w mieście. Sułtan Abdülmecid I zlecił budowę, a prace zakończono w połowie XIX wieku.
Autorami projektu byli ormiańscy bracia Garabet i Nikoğos Balyanowie, którzy zaprojektowali także Pałac Dolmabahçe. Budowla jest w stylu eklektycznym, z elementami neoklasycyzmu i dekoracją z kamienia. Mały meczet ma dwie smukłe minarety i jedną kopułę.
Budynek przechodził remonty. Trzęsienie ziemi w 1894 roku uszkodziło go, a w latach sześćdziesiątych XX wieku kopuła z cegieł groziła zawaleniem. Odbudowano ją z betonu, a meczet otwarto ponownie w 1969 roku. Trzyletnia restauracja zakończyła się w 2014 roku. We wnętrzu są iluzjonistyczne malowidła na kopule oraz kaligrafie wykonane przez samego sułtana.
Jak ułożyć dzień między tymi dzielnicami?
Dzień dobrze zacząć w Balacie, gdy uliczki są jeszcze spokojne. Potem wracasz promem do Karaköy, a stamtąd płyniesz do Kadıköy. Popołudnie spędzasz na targu i w okolicach Bağdat Avenue, a wieczorem jedziesz do Beşiktaş, żeby zobaczyć Ortaköy przy zmierzchu nad wodą.
Jeśli wolisz zostać po europejskiej stronie do późna, po zmroku możesz wrócić w okolice Taksimu, gdzie leży główny plac nowoczesnej części miasta. Dzięki temu całość nie wymaga przesiadek w ciemnych okolicach.
Najwięcej czasu zabiera przejście między dzielnicami, więc nie planuj zbyt wielu w jednym dniu. Lepiej wybrać dwie, a trzecią zostawić na kolejną okazję.
Od czego zacząć planowanie?
Zacznij od wybrania dnia, w którym chcesz odwiedzić Ortaköy, bo meczet najlepiej wygląda przy dobrym świetle nad wodą. Potem sprawdź godziny otwarcia synagog i kościołów w Balacie, bo część obiektów zwiedza się tylko w określonych porach, a aktualne godziny Żelaznego Kościoła i synagog znajdziesz na oficjalnej stronie gminy Fatih.
Następnie sprawdź połączenia promowe, bo w ciągu roku mogą się zmieniać. Dopiero na końcu wybierz bilety i ustal kolejność przystanków.
Jeśli zostanie ci kolejny dzień, możesz pomyśleć o wyjeździe do Bursy. To osobna wyprawa poza Stambuł, więc lepiej ją zaplanować z wyprzedzeniem.
Link partnerski Stambuł: noclegi. Sprawdź ceny noclegów
