Przejdź do treści
Zwiedzamy Turcję

Przewodnik po Turcji dla osób, które same planują wyjazd.

Zwiedzamy Turcję
Kuşadası i Efez

Selçuk i Şirince: miasteczka przy Efezie

Redakcja Zwiedzamy Turcję5 min czytania
Selçuk i Şirince
Fot. Jocelyn Erskine-Kellie, CC BY-SA 2.0

Selçuk to miasteczko tuż obok ruin starożytnego Efezu, a Şirince to górska wioska kilka kilometrów dalej, znana z wina i odnowionych domów. Ten artykuł pokazuje, co zobaczyć w obu miejscach, jak się między nimi poruszać i jaka pogoda panuje w Selçuk przez cały rok.

Gdzie leży Selçuk i jak daleko stąd do Efezu?

Selçuk to miasteczko i gmina w prowincji İzmir, na zachodnim wybrzeżu Turcji. Leży około 2 kilometrów na północny wschód od starożytnego Efezu, więc zwiedzanie ruin można połączyć z pobytem w miasteczku. Nazwa pochodzi od dynastii Seldżuków, którzy w XI wieku weszli w ten region. Pod panowaniem osmańskim miejscowość nazywała się Ayasoluk, a zmiana na obecną nazwę nastąpiła w 1914 roku.

Kamienna twierdza na wzgórzu z powieszonymi flagami Turcji, widok z brukowanej drogi.
Twierdza w Selçuk, kamienne mury obronne na wzgórzu Fot. Francisco Anzola, CC BY 2.0

Efez był greckim miastem nad wybrzeżem Jonii. Zbudowali go w X wieku przed Chrystusem koloniści z Attyki i Jonii. Ruiny wpisano na listę UNESCO w 2015 roku. Praktyczne informacje o zwiedzaniu Efezu znajdziesz w osobnym artykule. Stara część Selçuk zachowała wiele tradycyjnej tureckiej zabudowy, a na zboczach wzgórza Ayasuluk stoją zabytki z różnych epok.

Przed wizytą warto zaplanować dzień w regionie, a wygodnym wyborem będzie wycieczka do Efezu z Izmiru bez samodzielnego szukania dojazdu. (link partnerski)

Dlaczego Efez przeniesiono w inne miejsce?

Pierwotne miasto leżało nad portem, który zaczęła zamulać rzeka Küçükmenderes. Zabagnione tereny sprzyjały malarii, a wielu mieszkańców umierało. Lizymach, jeden z generałów Aleksandra Wielkiego, kazał przenieść ludzi około 2 kilometrów dalej, w miejsce dzisiejszych ruin. Nowe miasto rozwinęło się w czasach rzymskich i wtedy powstały jego najbardziej znane budowle.

Wśród nich jest Biblioteka Celsusa oraz teatr, który mógł pomieścić 24 000 widzów. Świątynia Artemidy była zaliczana do siedmiu cudów świata starożytnego. Dziś po niej zostało niewiele. Na miejscu stoi jedna odtworzona kolumna, a sama świątynia leżała na podmokłym terenie, który utrudniał wykopaliska. Warto mieć to na uwadze, planując wizytę, bo zwiedzający często spodziewają się więcej.

Co zobaczyć w Selçuk?

Najważniejszym zabytkiem miasteczka jest bazylika św. Jana. Cesarz Justynian I kazał ją wznieść w VI wieku, na wzgórzu Ayasuluk, ku czci apostoła. W 1090 roku zniszczyli ją Seldżucy, a w 1308 roku Aydynidzi i Menteşe. Wykopaliska prowadzono tu od 1927 roku. Według części tradycji w tym miejscu leży grób apostoła Jana.

Muzeum Archeologiczne w Efezie zbiera posągi, ceramikę, szkło, sarkofagi i monety znalezione w okolicy. Na wystawie pokazano też kult bogini płodności, od Kybele po Artemidę. Aktualną cenę biletu i godziny otwarcia Muzeum Archeologicznego w Efezie najlepiej sprawdzić na oficjalnej stronie obiektu albo w kasie przy wejściu. Przy stacji kolejowej w Selçuk stoi bizantyjski akwedukt, wysoki na około 15 metrów. Dalej, przy ulicy St Jean, stoi meczet İsa Beya z XIV wieku, wzorowany na Wielkim Meczecie w Damaszku.

Jak dojechać z Kuşadası do Efezu i Selçuk?

Ruiny Efezu są dostępne z lotniska Adnan Menderes oraz z nadmorskiego kurortu Kuşadası. Wiele osób wybiera właśnie ten kurort jako bazę wypadową, bo łatwo stąd zrobić jednodniową wycieczkę. Przejazd z kurortu do Selçuk i Efezu odbywa się zwykle autobusem albo taksówką. Sposób kupowania biletów i dostępność połączeń zmieniają się, dlatego przed wyjazdem warto je sprawdzić.

Z Selçuk do Efezu jest około 2 kilometrów, więc odcinek jest krótki. Dojazd na ruiny z centrum miasteczka można zaplanować pieszo lub taksówką. Z tego samego kierunku wyruszają też wycieczki na wzgórze Ayasuluk, gdzie stoi bazylika. Przed wyjazdem zaplanuj godzinę powrotu, bo wieczorem transport może być rzadszy.

Jak dojechać z Selçuk do Şirince?

Şirince leży około 8 kilometrów na wschód od Selçuk i mniej więcej tyle samo od Efezu. Droga prowadzi w górę, a po drodze widać pozostałości rzymskich akweduktów. Wioska była ważnym dostawcą wody dla starożytnego Efezu. Dojazd odbywa się taksówką albo lokalnym transportem, a czas przejazdu zależy od wybranego środka.

Gęsta, tradycyjna zabudowa białych domów z czerwonymi dachami na zielonym zboczu wzgórza
Şirince, tradycyjne domy na zboczu wzgórza Fot. Ahmet Tuna Yesilyayl…, CC BY 3.0

Przed wyjazdem sprawdź aktualne połączenia i to, czy będzie transport w porze powrotu, w rozkładzie przewoźnika obsługującego trasę z Selçuk do Şirince. Wąskie uliczki w wiosce są zabudowane, więc samochód lepiej zostawić przy wjeździe i dalej iść pieszo. Dobrze jest też zarezerwować nocleg z wyprzedzeniem, bo wioska jest mała.

Jak żyje dziś Şirince?

Wioska żyje dziś z rolnictwa i turystyki. Uprawia się tu oliwki, brzoskwinie i winogrona na wino, a w okolicy produkuje się oliwę. Rozkwit Şirince nastąpił, gdy w XV wieku opuszczono Efez. Większość obecnej zabudowy pochodzi jednak z XIX wieku. Wioska jest chroniona jako rzadki przykład osmańskiej architektury chrześcijańskiej.

W latach 90. XX wieku istanbulski językoznawca Sevan Nişanyan wraz z żoną odnowił zniszczone domy, używając oryginalnych materiałów i technik. Kilka z nich przekształcono w hotel Nisanyan Houses. Dziś wielu mieszkańców prowadzi małe hotele i pensjonaty, a w wiosce działa wiele restauracji. W pobliżu powstał też Nesin Mathematics Village, ośrodek z letnimi kursami matematyki.

Jaka pogoda w Selçuk przez cały rok?

Selçuk ma śródziemnomorski klimat z gorącym, suchym latem i chłodną, deszczową zimą. Poniżej średnie wartości z lat 1991 do 2020.

Miesiąc Średnia maks. (°C) Średnia min. (°C) Opady (mm) Dni z opadem (≥1 mm)
Styczeń 13,6 3,9 124,2 9
Luty 14,9 4,8 103,0 8
Marzec 17,9 6,4 71,8 7
Kwiecień 21,9 9,4 46,8 5
Maj 26,8 13,4 31,7 4
Czerwiec 31,8 17,4 7,5 2
Lipiec 34,6 19,7 1,0 1
Sierpień 34,6 19,6 0,3 1
Wrzesień 30,6 15,7 17,3 2
Październik 25,7 12,0 43,2 4
Listopad 19,8 7,9 95,1 6
Grudzień 14,8 5,4 125,0 10

Najbardziej mokry jest grudzień, z 125,0 mm opadu. Najsuchszy jest sierpień, z 0,3 mm. Lipiec i sierpień mają średnie maksima około 34,6 stopnia. Jeśli planujesz pobyt na wybrzeżu, zajrzyj też do pogody w Kuşadası.

Ile dni wystarczy na Selçuk i Şirince?

Jeden dzień wystarczy na zwiedzenie Efezu, a Selçuk można dołożyć przy okazji. Obszar miasta objęty murami ma 415 hektarów, a zamieszkana część 224 hektary. Spacer po ruinach zajmuje sporo czasu, więc nie warto go skracać na rzecz kolejnych atrakcji.

Şirince najlepiej poznać w spokojniejszym tempie, z noclegiem w wiosce. Dwa dni pozwalają zobaczyć Efez, bazylikę i muzeum w Selçuk oraz spokojny spacer po wiosce z wizytą w jednej z winnic. Osobno warto zaplanować wycieczkę do domu Maryi, bo leży poza wioską i wymaga dodatkowego czasu.

Od czego zacząć planowanie?

Zacznij od wyboru terminu, bo pogoda zmienia się mocno w ciągu roku. Latem jest gorąco i sucho, a zimą pada najwięcej. Następnie wybierz bazę: Kuşadası nad morzem, Selçuk w pobliżu ruin albo Şirince w górach.

  1. Sprawdź bilety i godziny na oficjalnej stronie muzeum, którą prowadzi Ministerstwo Kultury Turcji.
  2. Ustal dojazd z lotniska lub kurortu i sprawdź połączenia w dniu wyjazdu.
  3. Zaplanuj Efez na poranek, zanim zrobi się najgoręcej, a Şirince na popołudnie.
  4. Zarezerwuj nocleg w wiosce z wyprzedzeniem, jeśli chcesz zostać na noc.
  5. Zabierz wodę i nakrycie głowy, bo na terenie ruin brakuje cienia.

Link partnerski Selçuk: noclegi. Sprawdź ceny noclegów

Link partnerski Izmir: loty. Sprawdź loty

Odpowiedzi na częste pytania

Czy Selçuk to to samo, co Efez?
Nie. Selçuk to miasteczko, a Efez to ruiny starożytnego miasta, leżące około 2 kilometrów od miasteczka.
Jak daleko jest Şirince od Efezu?
Wioska leży około 8 kilometrów od Efezu i tyle samo od Selçuk, po stronie wschodniej.
Czy w Şirince można zanocować?
Tak. Wielu mieszkańców prowadzi małe hotele i pensjonaty, a znany jest hotel Nisanyan Houses w odnowionych domach.
Kiedy najlepiej jechać w okolice Selçuk pod względem pogody?
Najmniej deszczu przypada na lato, a lipiec i sierpień są bardzo gorące. W grudniu opadów jest najwięcej, średnio 125,0 mm.
Czy dom Maryi leży blisko Şirince?
Dom Maryi, odwiedzany przez katolików i muzułmanów, leży około 17 kilometrów od Şirince. Wizyta wymaga osobnego planu.
Prześlij znajomym
Obok tego tekstu

Przeczytaj też