Przejdź do treści
Zwiedzamy Turcję

Przewodnik po Turcji dla osób, które same planują wyjazd.

Zwiedzamy Turcję
Kuchnia i tradycje

Ciekawostki o Turcji: dwa kontynenty, Troja i nie tylko

Redakcja Zwiedzamy Turcję6 min czytania
Ciekawostki o Turcji
Fot. Ebru Sargın L., CC BY-SA 4.0

Ciekawostki o Turcji zaczynają się od geografii: część kraju leży w Azji, część w Europie, a Stambuł stoi po obu brzegach Bosforu. Poniżej znajdziesz fakty z historii miasta, dawnych nazw, ruin Troi, wybrzeża i pogody. Każda sekcja odpowiada na jedno pytanie, więc możesz czytać tylko te, które Cię interesują.

Jakie są najciekawsze ciekawostki o Turcji?

Najciekawsza cecha Turcji to jej położenie, a ciekawostki o Turcji dla turystów zaczynają się właśnie od niego. Większość kraju leży w Azji, na półwyspie Anatolia, a mniejsza część, Trakia Wschodnia, leży w Europie Południowo-Wschodniej. Turcja graniczy z Morzem Czarnym od północy, z Morzem Egejskim, Grecją i Bułgarią od zachodu oraz z Morzem Śródziemnym od południa. Na wschodzie sąsiaduje z Gruzją, Armenią, Azerbejdżanem i Iranem.

Granicę między kontynentami wyznacza w Stambule cieśnina Bosfor. Należy do najbardziej ruchliwych dróg wodnych świata. Europejska część miasta leży na zachodnim brzegu, a azjatycka na wschodnim, więc w ciągu jednego dnia można przejechać z jednego kontynentu na drugi bez samolotu.

Jeśli planujesz trasę po całym kraju, zajrzyj do atrakcji Turcji. Tam zestawiono miejsca z różnych regionów, więc łatwiej dobrać kierunek do własnego czasu i zainteresowań.

Jak Stambuł zmieniał nazwy?

Miasto zaczęło się jako Bizancjum. Założyli je greccy osadnicy z Megary w VII wieku p.n.e. na europejskim brzegu Bosforu. Po odbudowie w 330 roku, z polecenia cesarza Konstantyna Wielkiego, nazwano je Konstantynopolem. Konstantyn początkowo chciał nazwać je Nowym Rzymem.

Nazwa Stambuł, po turecku İstanbul, pochodzi według wielu badaczy od greckiego wyrażenia „eis tḕn Pólin”, czyli „do miasta”. Tak mieszkający tu Grecy nazywali Konstantynopol. Osmanowie używali też nazwy Dersaadet, czyli „Brama do pomyślności”. Pierwsza moneta z nazwą Islambol pojawiła się w 1730 roku za panowania sułtana Mahmuda I.

W języku angielskim nazwa Konstantynopol była najczęściej używana aż do lat 30. XX wieku. Mieszkańców nazywa się stambulczykami, a po turecku İstanbullu. Oficjalną nazwą Stambuł stał się dopiero po powstaniu Republiki Turcji w latach 20. XX wieku.

Dlaczego Stambuł był stolicą czterech imperiów?

Miasto przez blisko 16 wieków było stolicą czterech państw. Były to Imperium Rzymskie (od 330 do 395), Wschodnie Cesarstwo Rzymskie, czyli Bizancjum (od 395 do 1204 oraz od 1261 do 1453), Imperium Łacińskie (od 1204 do 1261) i Imperium Osmańskie (od 1453 do 1922).

W 1453 roku miasto zdobył sułtan Mehmed II. Od tej pory stało się islamskim ośrodkiem i siedzibą osmańskiego kalifatu. Z czasów bizantyjskich zachowały się jednak budowle, które dziś są najważniejszymi zabytkami miasta. Należą do nich Hagia Sophia i Błękitny Meczet na historycznym półwyspie. Stare centrum Stambułu jest wpisane na listę UNESCO od 1985 roku.

Stolicą Republiki Turcji została w 1923 roku Ankara, ale pałace i meczety cesarskie nadal wyznaczają panoramę wzgórz Stambułu. Patriarcha Ekumeniczny, zwierzchnik Kościoła prawosławnego, nadal nosi tytuł arcybiskupa Konstantynopola i ma siedzibę w Stambule.

Co kryje się pod Troją?

Troja, zwana też Ilionem, była miastem w dzisiejszej prowincji Çanakkale na północno-zachodnim krańcu Turcji. Stanowisko archeologiczne, znane jako Hisarlık, jest otwarte dla zwiedzających i od 1998 roku figuruje na liście UNESCO. Jest znane przede wszystkim jako miejsce akcji mitu o wojnie trojańskiej.

Miasto było niszczone i odbudowywane przez około 4000 lat osadnictwa. Archeolodzy wyróżniają tu dziewięć warstw, od Troi I, najstarszej, do Troi IX. Pierwsze osiedla powstały około 3600 roku p.n.e., a Troja I około 3000 roku p.n.e. Troja II słynęła z bogactwa i imponującej architektury.

Wykopaliska prowadzili Frank Calvert i Heinrich Schliemann od 1871 roku. Schliemann uważał Troję II za miasto z legendy, ale późniejsze badania pokazały, że ta warstwa jest o kilkaset lat starsza od epoki mykeńskiej. Część odkrytych przez niego skarbów, zwanych Skarbem Priama, znajduje się w Muzeum Archeologicznym w Stambule. Naukowcy nie mają dowodów na grecki atak na miasto.

Skąd wzięła się nazwa Turcja?

Nazwa Turchia pojawiła się w tekstach europejskich w odniesieniu do Anatolii pod koniec XII wieku. Oznacza „kraj Turków”. Słowo Turk w językach tureckich może znaczyć „silny” albo „dojrzały”, ale pochodzenie samego etnonimu nie jest znane. Najwcześniejsza wzmianka o nim w językach tureckich pochodzi z czasów Drugiego Kaganatu Tureckiego.

Angielska pisownia Turkey występuje od co najmniej 1719 roku. Ptak indyk dostał swoją nazwę od handlu perlicami z Turcji do Anglii. Niektóre nazwy państwa zmieniały się w XX wieku. W 1920 roku Rząd Wielkiego Zgromadzenia Narodowego przyjął nazwę Türkiye Devleti, czyli „Państwo Turcji”.

Po ogłoszeniu republiki 29 października 1923 roku przyjęto nazwę Türkiye Cumhuriyeti. Oficjalna angielska nazwa kraju to dziś Republic of Türkiye. Wcześniej w języku angielskim używano nazwy Republic of Turkey. Nazwa Türkiye jest dziś stosowana w dokumentach międzynarodowych.

Gdzie na Tureckiej Riwierze szukać ruin i plaż?

Południowe wybrzeże Turcji nazywa się Turecką Riwierą albo Turkusowym Wybrzeżem. Pas lądu ma około 700 kilometrów długości i jest zamknięty przez górski łańcuch Taurus, porośnięty sosnami. Dlatego do wybrzeża docierano przez wieki głównie morzem, a rozwój turystyki ruszył dopiero w latach 80. XX wieku.

Mokry deptak nadmorski w Marmaris z widokiem na cumujące łodzie, białą zabudowę i zielone góry pod chmurami
Marmaris, deptak przy nabrzeżu na tle zalesionych wzgórz Fot. Aw58, CC BY-SA 3.0

Na wybrzeżu jest wiele stanowisk archeologicznych. Kayaköy, 10 kilometrów na południe od Fethiye, to opuszczona w początkach XX wieku wioska. Olimpos ma rzymskie ruiny, a nocleg w domku na drzewie to tu osobna atrakcja. Anemurion to ruiny rzymskiego miasta na najbardziej wysuniętym na południe punkcie Turcji. Patara była miejscem urodzenia św. Mikołaja, a jej plaża ma rozległe wydmy.

Dla plażowiczów to region, w którym znajdziesz plaże Turcji o czystej wodzie. Najlepszym czasem na wyjazd są według przewodników maj i czerwiec oraz wrzesień i październik. W środku lata temperatura zbliża się do 40 stopni, a wiatr znad morza łagodzi upał.

Jaki klimat ma Stambuł?

Stambuł ma klimat oceaniczny z wpływami śródziemnomorskimi. Lato jest bardzo ciepłe i w większości słoneczne. Zimy są chłodne i wilgotne, z częstymi deszczami, a czasem także ze śniegiem. Miasto nie jest słoneczne przez cały rok, bo niebo jest zachmurzone około połowy czasu. Mgła pojawia się przez cały rok, zwłaszcza w głębi miasta.

Najbardziej deszczowym miesiącem jest grudzień, a najsuchszym lipiec. W tabeli zebrano wybrane miesiące:

Miesiąc Średnia maksymalna temperatura (°C) Opady (mm)
Styczeń 9 96
Kwiecień 16 45
Lipiec 28 36
Grudzień 11 125

Rocznie w Stambule świeci od 1700 do 2300 godzin słońca. Najbardziej przyjemnie zwiedza się miasto wiosną i jesienią, kiedy nie ma ani letniego upału, ani zimowej wilgoci.

Co zobaczyć w Stambule poza zabytkami i jakie są ciekawostki kulturowe o Turcji?

Poza starym miastem Stambuł ma dzielnice, które żyją własnym rytmem. Aleja İstiklal prowadzi od placu Taksim i jest jedną z najbardziej znanych ulic miasta, a po niej kursuje tramwaj. Wieża Galata, zbudowana po stronie europejskiej, oferuje widok na historyczne centrum. Na azjatyckim brzegu leży Kadıköy, uważany przez wielu mieszkańców za najbardziej żywą dzielnicę miasta, z bogatą sceną kulturalną i nocnym życiem.

Warto przepłynąć na Wyspy Książęce, archipelag wysp bez samochodów. Są na nich drewniane wille i sosnowe lasy. Z Bosforu widać pałace, parki i nadbrzeżne rezydencje po obu stronach. W mieście działają także wielkie kluby piłkarskie: Galatasaray, Fenerbahçe i Beşiktaş.

Więcej o tym, co się je w Turcji, znajdziesz w tekście o tureckiej kuchni. Tam opisano potrawy i zwyczaje przy stole, które uzupełniają wizytę w mieście.

Od czego zacząć planowanie wyjazdu?

Zacznij od wyboru regionu, bo Turcja jest duża, a odległości między jej częściami są znaczne, więc przed wyjazdem warto poznać ciekawostki turystyczne o Turcji. Stambuł łączy zabytki i dwa kontynenty, Turecka Riwiera daje morze i ruiny, a Troja to osobny, jednodniowy cel w prowincji Çanakkale. Każdy z tych kierunków wymaga innego planu dojazdu.

Sprawdź przed wyjazdem godziny otwarcia stanowiska w Troi na oficjalnej stronie tego stanowiska. Zerknij też na aktualne zalecenia dla podróżnych do Turcji na oficjalnej stronie polskiego MSZ. Stambuł leży blisko Północnoanatolijskiego Uskoku, więc trzęsienia ziemi są w Turcji częste.

Jeśli szukasz pamiątek, zajrzyj do pamiątek z Turcji. Tam opisano, co warto przywieźć i jak podchodzić do targowania.

Link partnerski Turcja: noclegi. Sprawdź ceny noclegów

Link partnerski Stambuł: loty. Sprawdź loty

Odpowiedzi na częste pytania

Kiedy najlepiej jechać na Turecką Riwierę?
Najlepiej wybrać maj i czerwiec albo wrzesień i październik. W środku lata upał zbliża się do 40 stopni, a w tym czasie kurorty są najbardziej zatłoczone.
Czy Troja to ta sama Troja z Iliady?
Miasto jest utożsamiane z opisami Homera, ale naukowcy nie mają dowodów na grecki atak. Związek między mitem a rzeczywistością pozostaje niejasny.
Czy Stambuł leży w Europie czy w Azji?
Leży w obu. Cieśnina Bosfor dzieli miasto, a około dwie trzecie ludności mieszka po europejskiej stronie.
Dlaczego w Stambule jest tak pochmurno?
Niebo jest zachmurzone około połowy czasu, a mgła występuje przez cały rok. Miasto ma klimat oceaniczny z wpływami śródziemnomorskimi.
Skąd wzięła się nazwa ptaka indyk?
Nazwa wzięła się od handlu perlicami z Turcji do Anglii. Angielska nazwa Turkey pojawia się w tekstach od co najmniej 1719 roku.
Co łączy Patarę ze św. Mikołajem?
Patara była miejscem urodzenia św. Mikołaja. Dziś ruiny i plaża z wydmami leżą na południowym wybrzeżu Turcji.
Prześlij znajomym
Obok tego tekstu

Przeczytaj też